Kredietunies in opmars

Bakkerij Budel  Kredietunies in opmars Bakkerij Budel

Terwijl in het buitenland kredietunies al zo oud zijn als de weg naar Kralingen, is het pas sinds enkele jaren dat kredietunies ook in Nederland (opnieuw) aan het opkomen zijn. Er bestaan er momenteel al vijftien. En het aantal zal in de komende jaren nog verder stijgen wanneer de Tweede Kamer de initiatiefwet van de Tweede Kamerleden Van Hijum en Mulder zal gaan aannemen. Maar hoe ver staat het nu met kredietunies. Binnenkort verleent de Kredietunie Zeeland, opgericht door de provincie Zeeland, dertien Zeeuwse gemeenten en Zeeuwse ondernemers haar eerste krediet. Kredietunie Brabant heeft onlangs haar eerste twee kredieten verleend en de Kredietunie Bakkerij heeft al drie ondernemers geholpen. Wat maakt dat kredietunies vandaag de dag zo in de smaak vallen? En wat kunnen provincies en gemeenten doen om de oprichting van kredietunies te stimuleren? En tot slot: wat kunnen kredietunies bijdragen aan het economisch en sociaal versterken van gemeenten?

Crisis van 2008 zorgt voor een omslag

Hoewel het de laatste maanden economisch wat beter gaat met Nederland, heeft het midden- en kleinbedrijf nog steeds flink last van de kredietcrisis die in 2008 begon. Door de crisis zijn banken niet erg scheutig geworden in het verstrekken van kredieten, zowel aan burgers als aan het midden- en kleinbedrijf. Zo blijkt uit een onderzoek van de Europese Centrale Bank van april 2014 dat nog maar 12% van de MKB-ondernemers in Nederland een krediet bij een bank aanvragen, tegenover gemiddeld 25% voor geheel Europa. Verder blijkt in Nederland slechts 25% van de aanvragen van MKB-ondernemers voor krediet bij banken te worden gehonoreerd, tegenover 66% in Europa. En ook de OESO stelde in de op 25 november 2014 verschenen Economic Outlook dat het gebrek aan MKB-krediet de economische groei van Nederland remt. Je zou dus kunnen zeggen dat de kredietverlening in Nederland nog steeds onder hoge druk staat.

Ondernemers steunen ondernemers

Het is dan ook niet zo gek dat er in de afgelopen jaren in Nederland gezocht is naar nieuwe manieren om de kredietverlening aan het midden- en kleinbedrijf weer op gang te brengen. Of zoals Georgina Friederichs, directeur van de Vereniging van Samenwerkende Kredietunies het zegt: “Een van die mogelijkheden is het oprichten van regionale of branchegerichte kredietunies. In de kern is een kredietunie een coöperatie zonder winstoogmerk van ondernemers die aan andere ondernemers die lid zijn van de coöperatie krediet verstrekken. Het gaat daarbij om leningen tot € 250.000.” Volgens Friederichs bestaan er al vijftien kredietunies. Het gaat om elf regionale kredietunies en vier branchegerichte kredietunies. Een groot deel van de kredietunies zijn lid van de in 2013 met subsidie van het ministerie van Economische Zaken opgerichte Vereniging van Samenwerkende Kredietunies. Onder leiding van de onafhankelijk voorzitter Jan Kamminga streeft de vereniging naar het creëren van meer mogelijkheden voor coöperatieve kredietverlening aan het midden- en kleinbedrijf in Nederland.

Initiatiefwet toezicht kredietunies

De doorontwikkeling van kredietunies wordt evenwel belemmerd door bestaande wetgeving. Reden voor de Tweede Kamerleden Van Hijum en Mulder van het CDA om een initiatiefwet in te dienen die een regelgevend kader moet gaan bieden voor kredietunies. De initiatiefwet moet het kredietunies makkelijk maken om op basis van een verlicht toezichtsregime spaargeld uit de eigen kring van MKB-ondernemers aan te trekken en krediet aan de leden van de kredietunie verstrekken. De initiatiefwet is momenteel in een zo vergevorderd stadium dat binnen niet al te lange tijd besluitvorming in de Tweede Kamer kan worden verwacht. Grootste struikelblok is nog de toestemming die uit Brussel nodig is om de wet te kunnen invoeren. De verwachting is evenwel dat de hobbels die de Raad van State noemt spoedig geslecht zullen worden. Naar verwachting zal de initiatiefwet na het kerstreces in de Tweede Kamer worden behandeld. Voor gemeenten is de wet van grote betekenis.

De betekenis en rol van gemeenten en provincies

Een aantal gemeenten en provincies zijn momenteel al, vanuit het algemeen belang dat er mee gemoeid is, betrokken bij de oprichting van kredietunies. Zij ondersteunen bijvoorbeeld een le-vensvatbaarheidsonderzoek, dragen bij aan de opstartkosten en leveren startkapitaal waarmee de kredietunie kredieten kan verstrekken. Zo verstrekte de provincie Zeeland niet alleen een renteloze lening van € 500.000 bij de oprichting van de Kredietunie Zeeland, ook droegen dertien Zeeuwse gemeenten gezamenlijk bij aan de oprichtings- en startkosten. Inmiddels hebben dertien Zeeuwse gemeenten, de provincie Zeeland, de provincie Utrecht, de stadsregio Eindhoven, de gemeente Eindhoven, de gemeente Haarlemmermeer door middel van subsidies, garanties en een stimuleringsregeling een rol van betekenis gevoerd bij de oprichting van kredietunies.

Van ledencertificaten naar opvorderbaar geld

Een belangrijk nadeel voor kredietunies is dat zij als gevolg van de bestaande wetgeving maar beperkte mogelijkheden hebben om gelden aan te trekken van hun leden op een manier die goed aansluit bij de investeringshorizon van die leden. Om te kunnen groeien moeten kredietunies naast ledencertificaten ook opvorderbaar geld kunnen aantrekken. De voorgenomen initiatiefwet van Van Hijum en Mulder wil in de beperkingen verandering aanbrengen door het ook mogelijk te maken ook opvorderbaar geld aan te trekken. Het in de komende jaren van de grond tillen van iets van 50 kredietunies met een minimaal opgebouwd vermogen van € 2,5 miljoen, zou al gauw minimaal € 100 miljoen aan extra kredietruimte kunnen opleveren. Uitgaande van Amerikaanse ervaringscijfers goed voor ten minste 1.000 fte.

Besluitvorming Tweede Kamer

De stand van zaken wat betreft de politieke besluitvorming is op dit moment zo dat de leden Van Hijum en Mulder hun initiatiefwet naar aanleiding van het advies van de Raad van State hebben aangepast. Met name de onderbouwing van de initiatiefwet, een belangrijk punt van kritiek van de Raad van State, is verbeterd. Het is nu aan de politieke partijen in de Tweede Kamer om hun inbreng over het wetsvoorstel te leveren. Zij hadden daartoe tot 30 oktober 2014 de gelegenheid. Verwacht mag worden dat de initiatiefwet uiteindelijk op een meerderheid in de Tweede Kamer kan rekenen. Tenslotte dient de wet een groot maatschappelijk belang die niet of in onvoldoende mate door de bestaande systeembanken kan worden geleverd.

Voorbeelden kredietverlening

Wat hebben de kredietunies in de korte tijd dat ze bestaan en met de beperkende wetgeving tot op heden laten zien? Twee voorbeelden. Het eerste voorbeeld is van de Kredietunie Brabant die op
28 augustus 2014 pas van start ging. Deze kredietunie versterkte in september 2014 haar eerste krediet. Het betrof een bedrag van € 100.000 aan het bedrijf Mihatra in Eindhoven dat e-bikes ontwikkelt, produceert en verkoopt. Het bedrag werd opgebracht door negen leden van de kredietunie die in het concept van Mihatra geloofden. Op 16 november 2014 verstrekte de Kredietunie Brabant haar tweede krediet aan een onderneming in Helmond. Het ging hierbij om een krediet van € 150.000 aan het bedrijf Rouwcentrum Spierings in Helmond ten behoeve van een verbouwing. Kredietunie Brabant heeft inmiddels 40 kredietgevende leden en 40 kredietaanvragen in behandeling. Het tweede voorbeeld is van de Kredietunie Bakkerij Ondernemers afkomstig. Het eerste krediet dat zij dit jaar verstrekte was aan de ambachtelijke bakkerij De Jong in Budel. Zij kregen een krediet om een nieuwe oven aan te schaffen. Zonder krediet hadden William en Angela de Jong de concurrentie van de lokale supermarkten niet kunnen weerstaan en hadden zij hun bakkerij moeten sluiten. De twee kredietunies zijn allemaal lid van de Vereniging Samenwerkende Kredietunies. Deze vereniging heeft een kwaliteitskader ontwikkeld als vorm van zelfregulering om de kwaliteit van kredietunies te borgen en ondersteunt nieuwe kredietunies bij het oprichten of verder groeien naar levensvatbare omvang.

Uitgebreid artikel ‘Kredietunies versterken economische kracht van gemeenten’

Voor nadere informatie zie: Vereniging Samenwerkende Kredietunies

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*