Subsidieverordeningen op de kop

Foto stad 2  Subsidieverordeningen op de kop Foto stad 2

Gemeenten hanteren al sinds jaar en dag het instrument van de subsidieverordening. Een gemeentelijke subsidieregeling regelt over het algemeen de beleidsterreinen waarop een gemeente subsidie kan verstrekken, de subsidieplafonds, de voorwaarden waaraan een subsidieaanvraag moet voldoen en de voorwaarden waaraan de subsidieontvanger na het ontvangst van een subsidie aan moet voldoen, zoals over de verantwoording van de ontvangen gelden. Maar in feite is een subsidieverordening snel een heel verouderd instrument aan het worden. Het is een instrument dat stamt uit de tijd dat de overheid nog vooral eenrichtingsverkeer naar de inwoner was. Maar dat is aan het veranderen. Die tijd is voorbij. Want in plaats van burgerparticipatie gaan we naar overheidsparticipatie. Daarbij is een instrument van bestuurders om maatschappelijke initiatieven mogelijk te maken uit den boze.

Gemeenten staan in toenemende mate onder (financiële) druk. Zo zijn de grondinkomsten van alle gemeenten door de huizencrisis in 2008 ingrijpend teruggelopen. Daarnaast zijn gemeenten gedwongen om ook nog eens de met de decentralisaties samenhangende bezuinigingen op te vangen. En daar komt vervolgens nog eens bij dat er in een groot aantal gemeenten weinig steun bestaat om de lokale belastingen te verhogen. In tegendeel, meer dan het maximaal verhogen van tarieven met de inflatie zit er in tal van gemeenten niet in. Het is dan ook niet zo gek dat het laatste jaar steeds meer gemeenten ook de subsidieverordening op de schop nemen. Daarbij worden subsidies aan tal van verenigingen afgeschaft of in enkele jaren afgebouwd. Soms wordt er rigoureus in tal van bijdragen geschrapt. Ook waarderingssubsidies worden in de bezuinigingstaakstelling vaak niet ontzien.

Maar kan het ook niet anders? Een van die nieuwe aanpakken is te halen uit een onlangs verschenen advies van de Raad voor de financiële verhoudingen (Rfv).  Op basis van het advies, dat als titel heeft ‘Tussen betalen en bepalen. Publieke bekostiging van maatschappelijk initiatief’, is de conclusie te trekken dat op basis van de vele manieren waarop overheden financieel betrokken zijn bij maatschappelijk initiatief en de vele nieuwe werkvormen die er de afgelopen jaren zijn ontstaan,  het subsidiebeleid inderdaad ten einde loopt. De relatie tussen overheid en burger is fundamenteel aan het kantelen. Naast financiële bijdragen in de vorm van subsidies, leningen, garantstellingen en fondsen, werken gemeenten in meer en meer gevallen met maatschappelijke initiatieven en met marktpartijen in allerlei arrangementen samen.

De bijdrage zijn daarbij niet of in steeds mindere mate een financiële, maar meer en meer gericht op niet-financiële samenwerkingsarrangementen en nieuwe samenwerkingsvormen.  Het gaan in toenemende mate om co-creatie en co-productie. Verder wordt er door gemeenten in toenemende mate geëxperimenteerd met nieuwe vormen van medezeggenschap en bekostiging. Te denken valt daarbij bij voorbeeld aan de burgermonitoring (burgers praten mee over de aanwending van budgetten), de burgerbegroting (burgers denken mee en onderhandelen over de besteding van budgetten), bewoners-, burger- en wijkbudgetten (bewoners bepalen in overleg zelf over de besteding van budgetten) en aan het maatschappelijk aanbesteden van overheidstaken(aan coöperaties van inwoners en lokale professionals).

Dus waarom hebben we het nog steeds over subsidieverordeningen? Eigenlijk is het een oude naam voor een oud overheidsinstrument dat toe is aan een grondige verandering. Op basis van wat zich aan vernieuwingen in de afgelopen jaren heeft ontwikkeld,  zal ook deze traditionele vorm plaats moeten maken voor iets totaal nieuws. Het vervangen van een ‘subsidieverordening’  door een verordening ‘Publieke bekostiging en ondersteuning van maatschappelijke initiatief’  waarin de nieuwe werkvormen zijn gebundeld zou daarom wel eens een beter instrument voor gemeenten kunnen zijn.

Zie het artikel ‘Publieke bekostiging en ondersteuning van maatschappelijk initiatief’

Zie advies Rfv ‘Tussen betalen en bepalen. Publieke bekostiging van maatschappelijk initiatief’

Zie ook blog ‘Publieke bekostiging maatschappelijk initiatief’

Geplaatst in Geen categorie
1 Reactie op “Subsidieverordeningen op de kop
  1. Peter Flohr schreef:

    Leuke blog waar ik naar op zoek was om subsiddiebeleid in relatie te brengen met een kantelende overheid. Er zijn vast meer van dit soort artikelen met dit onderwerp?

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*